یک سوم فروش خودروی جهان در اختیار چینی ها | وقت خداحافظی با کلیشه ماشین چینی آشغال جدید
علی دولت خواه
وقتی صحبت از خودروهای چینی در ایران میشود، هنوز یک جمله کلیشهای زیاد شنیده میشود: «ماشین چینی آشغال است.» اما برای بررسی درستی یا نادرستی این جمله، شاید بهتر باشد به جای خاطرات بازار ایران، نگاهی به اتفاقی بیندازیم که در بازارهای جهانی رخ داده است.
ورود خودروهای چینی به ایران در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شمسی، در شرایطی اتفاق افتاد که بسیاری از محصولات این کشور از نظر کیفیت ساخت، طراحی، قوای فنی و حتی کیفیت کابین فاصله محسوسی با خودروهای ژاپنی، کرهای و اروپایی داشتند.
همین تجربه اولیه باعث شد بخش بزرگی از مشتریان ایرانی نسبت به خودروهای چینی بدبین شوند. اما در سالهای بعد، بازی تغییر کرد؛ آنقدر که امروز دیگر چین فقط یک تولیدکننده خودروهای اقتصادی نیست، بلکه به یکی از مهمترین قدرتهای صنعت خودرو جهان تبدیل شده است.
چینیها فقط در بازار انحصاری ایران موفق نیستند
ممکن است گفته شود استقبال از خودروهای چینی در ایران به دلیل انحصاری بودن بازار، محدودیت واردات و کمبود گزینههای خارجی است؛ استدلالی که تا حد زیادی درست است. وقتی دسترسی به خودروهای ژاپنی، کرهای و اروپایی محدود میشود، طبیعی است که محصولات چینی سهم بیشتری از بازار ایران بگیرند.
اما یک سؤال مهمتر وجود دارد: اگر خودروهای چینی واقعاً بیکیفیت هستند، چرا مصرفکنندگان در بازارهای رقابتی جهان هم به سراغ آنها میروند؟ این همان جایی است که تصویر سنتی از صنعت خودروی چین با واقعیت امروز فاصله پیدا میکند.
بر اساس دادههای منتشرشده از MarkLines و گزارش Nikkei، خودروسازان چینی در سال ۲۰۲۵ در مجموع نزدیک به ۲۷ میلیون دستگاه خودرو در سراسر جهان فروختند؛ رقمی که آنها را برای نخستینبار بالاتر از خودروسازان ژاپنی قرار داد. مجموع فروش خودروسازان ژاپنی در همان سال حدود ۲۵ میلیون دستگاه بود. به این ترتیب، چین بعد از حدود ۲۵ سال جایگاه ژاپن را بهعنوان بزرگترین کشور از نظر فروش خودروسازان به دست آورد.
البته این آمار را نباید با فروش یک برند مقایسه کرد. فروش ۲۷ میلیون دستگاه مربوط به مجموع خودروسازان چینی است، در حالی که تویوتا بهتنهایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱.۳ میلیون خودرو فروخت. بنابراین چینیها هنوز بهعنوان یک برند واحد فاصله زیادی با تویوتا دارند، اما مجموعه صنعت خودروی چین از نظر حجم فروش از مجموعه خودروسازان ژاپنی عبور کرده است.
از طرف دیگر، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵.۶ درصد از کل بازار جهانی خودرو را در اختیار داشت؛ سهمی که در برخی ماهها به ۳۸ تا ۴۰ درصد هم رسید.
بیشتر بخوانید: بهترین شاسی بلندهای چینی در بازار ایران | راهنمای خرید و مقایسه
از فورد و مرسدس تا تسلا؛ چینیها کجا ایستادهاند؟
اگر به جای کل صنعت چین، سراغ برندها و گروههای خودروسازی برویم، تصویر هم جالب است. BYD بهتنهایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۴.۶ میلیون دستگاه خودرو فروخت و فروش خارجی آن از مرز یک میلیون دستگاه عبور کرد.
BYD با این حجم فروش خودروهای چینی در مقیاس جهانی دیگر یک برند کوچک یا صرفاً یک سازنده خودروهای برقی نیست. این شرکت از نظر حجم فروش به سطحی رسیده که با برخی خودروسازان بزرگ جهان قابل مقایسه است و در بخش خودروهای برقی نیز در سال ۲۰۲۵ از تسلا عبور کرد و به بزرگترین فروشنده خودروهای برقی باتریمحور جهان تبدیل شد.
البته تویوتا همچنان فاصله قابل توجهی دارد. فروش حدود ۴.۶ میلیون دستگاهی BYD معادل نزدیک به ۴۱ درصد فروش ۱۱.۳ میلیون دستگاهی تویوتا است. بنابراین هنوز نمیتوان گفت BYD به تویوتا رسیده؛ اما فاصله میان یک برند چینی که چند سال قبل تقریباً در خارج از چین ناشناخته بود و غول ژاپنی صنعت خودرو، به شکل محسوسی کمتر شده است.
MG؛ چینیها حتی در اروپا هم مشتری پیدا کردهاند
یکی از بهترین نمونهها MG است؛ برندی که نامی بریتانیایی دارد اما امروز تحت مالکیت گروه چینی SAIC قرار گرفته است. MG در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار فروش سالانه خود در بریتانیا و اروپا را به حدود ۳۰۰ هزار دستگاه رساند. فروش مدلهای خانواده MG ZS نیز به حدود ۱۲۳ هزار دستگاه رسید.
جالبتر اینکه MG ZS در سال ۲۰۲۵ با ۱۲۴ هزار و ۵۱۲ دستگاه، پرفروشترین خودروی چینی در اتحادیه اروپا شد. این خودرو در سال ۲۰۲۴ نیز با ۹۷ هزار و ۹۰۱ دستگاه، پرفروشترین مدل ساخت چین در اروپا بود. در اسپانیا نیز ماجرا حتی جدیتر است؛ برندهای چینی در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰ درصد بازار را در اختیار گرفتند و MG ZS به یکی از پرفروشترین خودروهای بازار این کشور تبدیل شد.
چری و جائکو؛ اتفاق عجیب در بازار انگلستان
شاید یکی از بهترین پاسخها به جمله «مردم دنیا ماشین چینی نمیخرند» بازار بریتانیا باشد؛ بازاری که مشتریان آن معمولاً حساسیت زیادی نسبت به کیفیت و سابقه برند دارند. Jaecoo 7 متعلق به گروه چری در مارس ۲۰۲۶ با ثبت ۱۰ هزار و ۶۴ دستگاه، پرفروشترین خودروی جدید بریتانیا شد و خودروهایی مانند Ford Puma، Nissan Qashqai و Kia Sportage را پشت سر گذاشت.
این اتفاق برای برندی که تنها در ژانویه ۲۰۲۵ وارد بازار بریتانیا شده بود، قابل توجه است. Jaecoo در نخستین سال فعالیت خود در این بازار بیش از ۳۰ هزار دستگاه فروش داشت. چری نیز در بازار اروپا با سرعت قابل توجهی در حال گسترش است؛ بهطوری که برندهای چری یعنی Jaecoo و Omoda در سال ۲۰۲۶ سهم قابل توجهی از بازار بریتانیا به دست آوردهاند.
پس آیا ماشین چینی آشغال است؟
پاسخ کوتاه خیر، اما این به معنی بینقص بودن خودروهای چینی هم نیست. بخش مهمی از این ذهنیت در ایران محصول همان نسل اول خودروهای چینی است که حدود ۱۵ سال پیش وارد بازار کشور شدند. کیفیت بسیاری از محصولات آن زمان واقعاً با استاندارد برندهای مطرح جهانی فاصله داشت. اما صنعت خودروی چین در این مدت سرمایهگذاری عظیمی روی باتری، خودروهای برقی، نرمافزار، طراحی، قوای محرکه و فناوریهای هوشمند انجام داده است.
امروز نیز همه خودروهای چینی را نمیتوان با یک چوب راند. در کنار محصولات ضعیف یا متوسط، مدلهایی وجود دارند که در بازارهای رقابتی اروپا، استرالیا، خاورمیانه و آمریکای لاتین فروش بالایی دارند. از طرف دیگر، موفقیت چینیها فقط به قیمت پایین وابسته نیست.
اگر قیمت تنها عامل موفقیت بود، Jaecoo 7 نمیتوانست در بازار انگلستان از مدلهای باسابقهای مانند Qashqai و Puma عبور کند یا MG ZS به پرفروشترین خودروی ساخت چین در اروپا تبدیل شود.
بنابراین شاید وقت آن رسیده باشد که جمله «ماشین چینی آشغال است» را از یک حکم کلی به یک سؤال دقیقتر تبدیل کنیم: کدام خودروی چینی، با چه قیمت، چه کیفیتی و در مقایسه با کدام رقیب؟
چین دیگر همان کشوری نیست که ۱۵ سال پیش خودروهای ارزان و کمکیفیت خود را روانه بازار ایران میکرد. امروز این کشور بزرگترین قطب تولید و فروش خودروهای چینی در جهان است و خودروسازانش در حال رقابت مستقیم با برندهایی هستند که دههها صنعت خودرو را در اختیار داشتند. این یعنی حتی اگر هنوز هم به برخی خودروهای چینی انتقاد داشته باشیم، دیگر نمیتوان کل صنعت خودروی چین را با برچسب «آشغال» کنار گذاشت.
مطالب مرتبط
